Голем број граѓани на Босна и Херцеговина кои решија првомајските празници да ги поминат на хрватскиот брег или во странство денес се враќаат дома, а на граничните премини владее вистински хаос.
Причината за чекањата со часови не е само зголемениот сообраќај, туку и новиот, строг систем за влез/излез (СВИ) на Европската Унија.
Додека патниците од БиХ и регионот ги губат нервите во редовите, во јужна Европа се одвива вистински „бунт“ против бирократијата од Брисел. Грција прва донесе голема одлука за привремено укинување на СВИ со цел да се спаси туристичката сезона, а бројни европски медиуми шпекулираат: дали Хрватска ќе биде принудена да го стори истото?
Од раните утрински часови, а особено од пладне, се евидентираат долги редици возила на излезот и влезот во Босна и Херцеговина.
Експертите и граничарите потврдија дека новиот систем СВИ дополнително и драстично ги забавува граничните премини.
Овој систем вклучува земање биометриски податоци (отпечатоци од прсти и скенирање на лице) од државјани на трети земји, наместо сегашното брзо печатење на пасошите. Иако е наменет како безбедносна мерка, во пракса се покажа како рецепт за колапс на сообраќајот.
Откако новите правила предизвикаа хаос на најпрометните аеродроми и граници во Европа, Грците беа првите што рекоа „не“. За да ја заштитат својата туристичка индустрија, грчките власти одлучија дека, наместо бавно скенирање на лице и отпечатоци од прсти, патниците (првенствено британски државјани кои ќе бидат засегнати од системот по Брегзит, но и граѓани на други земји надвор од ЕУ) повторно ќе бидат подложени само на брза проверка и печатење на пасошот.
Британските медиуми известуваат дека аеродромите во Португалија веќе ги пропуштаат патниците без процедури на EES ако редиците станат предолги, додека се очекува Италија целосно да го следи грчкото сценарио пред пролетните и летните одмори.
„Воведувањето на овој систем беше целосно фијаско“, изјавија експертите за патување за британските медиуми. „Британските туристи носат 3,5 милијарди евра годишно во грчката економија, а Грција со право одлучи да не го загрозува тоа само затоа што ЕЕС не работи правилно. Се чини дека целиот систем ќе се сруши како кула од карти.“
Оваа вест силно одекна и во соседна Србија, со оглед на тоа што околу 1,2 милиони Срби ги поминуваат летото во Грција секоја година, голем број од нив патуваат со автобус, каде што контролите на ЕЕС би значеле часови и часови чекање на границата.
Она што најмногу ги интересира граѓаните на Босна и Херцеговина е – што ќе направи Хрватска? Британските медиуми и туристичките експерти шпекулираат дека Шпанија, Франција и Хрватска наскоро би можеле да се приклучат на „непослушноста“ кон Брисел.
Никој не сака нивниот туристички сообраќај и заработка да одат во друга земја само за да се усогласат со недовршените правила на ЕУ. Експертите веруваат дека Брисел во пракса е доста немоќен: сите финансиски казни што Европскиот суд на правдата би можел да ги изрече за непочитување на ЕЕС се мали во споредба со милијардите евра дополнителни приходи од туризам што земјите ќе ги заработат избегнувајќи го граничниот хаос.
Притисокот врз владите расте и од страна на авиоиндустријата. Рајанер силно ги повика туристичките дестинации да го суспендираат EES до септември.
Главниот оперативен директор на Рајанер, Нил Мекмахон, ја истакна апсурдноста на ситуацијата во која владите се обидуваат да воведат недовршен ИТ систем во средината на најпрометната туристичка сезона. „Патниците ја плаќаат цената, тие се принудени да поминуваат часови во редици, а во некои случаи и да ги пропуштат своите летови“, вели компанијата. Поради овие гужви, авиокомпаниите веќе ги менуваат своите правила, така што патниците ќе мора да ги завршат услугите за пријавување на багажот до еден час пред летот за да имаат доволно време да поминат низ безбедносните контроли.
Додека Брисел се надева дека системот ќе функционира, денешните слики од границите на Босна и Херцеговина и Хрватска јасно покажуваат дека теоријата е едно, а практиката е друго.
Останува да се види дали Хрватска, водена од економски интереси и притисок од туристичкиот сектор, навистина ќе го следи примерот на Грција и ќе им „прогледа низ прсти“ на туристите од Босна и Херцеговина и други земји надвор од ЕУ пред летната сезона целосно да се распадне.
извор: Klix.ba