Пишува: Александар НАУМОСКИ, член на Извршниот одбор на СДСМ
Во Брвеница се активираат старите рефлекси, се создава чувство на загрозеност и се испраќа порака дека најважно е кој е Македонец, а кој Албанец, наместо да се прашаме кој работи, кој исполнува ветувања и кој навистина им служи на граѓаните.
Изборите во Брвеница не треба да се гледаат само низ призмата на партискиот натпревар. Тие се и тест за политичката култура во државата. Дали ќе продолжиме да дозволуваме етничките разлики да се користат како средство за собирање политички поени, или конечно ќе инсистираме партиите да одговараат за она што го ветиле и она што го испорачале?
По две и пол години апсолутна власт, ДПМНЕ сè уште нема убедливи резултати со кои би можела да им покаже на граѓаните дека нивниот живот е подобар, дека економијата оди напред и дека државата конечно се движи во вистинска насока.
Наместо конкретни решенија, наместо економски просперитет и подобар животен стандард, повторно се нуди добро познатата политичка формула: национализам, поделби и подгревање на меѓуетничките тензии.
Изборите во Брвеница се уште еден показател дека кога недостигаат реални резултати, националните чувства лесно се претвораат во политичка алатка. Наместо натпревар во идеи, програми и конкретни решенија за проблемите на граѓаните, повторно се отвораат прашања што ги делат луѓето. Македонци наспроти Албанци, едни против други, како да е тоа најважната тема во држава во која граѓаните секојдневно се соочуваат со економски притисоци, ниски плати, високи цени и неизвесна иднина.
Но, да се запрашаме: што добива обичниот граѓанин од ваквата политика? Дали национализмот му ја полни семејната трпеза? Дали му ги намалува сметките? Дали му обезбедува субвенции, подобро образование, поквалитетно здравство или нови работни места? Дали земјоделецот полесно го продава својот производ затоа што некој политичар одржал уште еден говор за националните интереси? Дали младите имаат поголема причина да останат во државата затоа што политичките партии повторно ги делат граѓаните по етничка линија?
Одговорот е едноставен: националните пароли не се резултати, а политичките говор и не се мерка за успешноста на една влада.
Нема субвенции што го решаваат проблемот на земјоделецот, нема економски просперитет што го чувствува семејството, нема доволно конкретни резултати што би ја оправдале политичката самоувереност. Но, кога треба да се мобилизира гласачкото тело, национализмот повторно е тука. Се активираат старите рефлекси, се создава чувство на загрозеност и се испраќа порака дека најважно е кој е Македонец, а кој Албанец, наместо да се прашаме кој работи, кој исполнува ветувања и кој навистина им служи на граѓаните.
Тоа е најлесниот начин да се избегне разговорот за одговорноста. Кога нема со што да се пофалите, најдобро е да ја смените темата. Кога нема резултати што можат да се покажат, создадете конфликт што ќе го засени нивното отсуство. Кога граѓаните почнуваат да прашуваат каде се ветените промени, понудете им нова причина да се лутат едни на други. Брат со брат се раскараа од нивната квази патриотска политика.
Токму затоа, изборите во Брвеница не треба да се гледаат само низ призмата на партискиот натпревар. Тие се и тест за политичката култура во државата. Дали ќе продолжиме да дозволуваме етничките разлики да се користат како средство за собирање политички поени, или конечно ќе инсистираме партиите да одговараат за она што го ветиле и она што го испорачале?
Македонците и Албанците имаат многу повеќе заеднички проблеми отколку што политичките центри на моќ сакаат да признаат. И едните и другите плаќаат повисоки цени. И едните и другите се соочуваат со проблеми во здравството и образованието. И едните и другите сакаат сигурна работа, пристојна плата, подобра иднина за своите деца и институции што ќе функционираат. И едните и другите гледаат како младите заминуваат во потрага по живот каков што дома не можат да си обезбедат.
Зарем токму тоа не треба да биде темата на секоја сериозна политичка кампања?
Наместо да се бараат решенија за заедничките проблеми, се создава впечаток дека најголемата опасност за едниот народ е другиот народ. А вистинската опасност е политиката што ги користи граѓаните како гласачка маса, а нивните чувства како изборно гориво. Опасност е власта што сака да ја мери својата успешност според произведените политички конфликти, наместо според подобрениот живот на луѓето.
И тука доаѓаме до прашањето за патриотизмот. Патриотизмот не се докажува со тоа колку гласно ќе извикувате национални пароли. Не се докажува со тоа колку длабоко ќе ги поделите граѓаните. Не се докажува со создавање непријател таму каде што треба да има соработка. Патриотизмот се докажува со работа, со одговорност, со чесно управување со јавните пари, со силни институции и со создавање услови младите да ја гледаат својата иднина во сопствената држава.
Вистински патриот е оној што ќе обезбеди подобри услови за земјоделците, а не оној што ќе ги користи нивните маки за политички говори. Вистински патриот е оној што ќе го подобри образованието, а не оној што ќе ги учи децата дека соседот со поинаква етничка припадност треба да им биде противник. Вистински патриот е оној што ќе ги обедини граѓаните околу подобра иднина, а не оној што ќе ги дели за да ја зачува сопствената политичка позиција.
Затоа, кога зборуваме за патриотизам, треба да зборуваме и за одговорност. Не може некој постојано да се повикува на љубовта кон државата, а да избегнува одговори за економијата, субвенциите, животниот стандард и исполнувањето на ветувањата. Не може патриотизмот да биде изговор за отсуство на резултати. И не може национализмот да биде трајна замена за развојна политика.
Патриоти на батерии – гласни кога треба да се соберат политички поени, активирани кога треба да се разбудат националните чувства, но премногу тивки кога треба да се одговори каде се резултатите. Батериите се полнат пред избори, националната реторика се засилува, а по изборите граѓаните повторно остануваат со истите проблеми и со истите прашања.
Колку пати уште треба да се повтори истиот политички циклус за граѓаните да сфатат дека национализмот не е развојна стратегија? Колку изборни кампањи треба да поминат за да стане јасно дека победата на едната етничка група не значи автоматски подобар живот за неа, ниту поразот на другата значи успех за државата?
На крајот, секоја власт мора да одговори на едно едноставно прашање: што направивте за граѓаните?
Не што кажавте. Не кого обвинувате. Не кого прогласивте за непријател. Туку што конкретно променивте во животот на луѓето.
Доколку одговорот се сведува на национални пароли, политички поделби и меѓуетнички препукувања, тогаш проблемот не е во граѓаните, ниту во нивната етничка припадност. Проблемот е во политиката што нема доволно резултати за да зборува за нив.
Брвеница не треба да биде уште една сцена на која ќе се продава стравот од другиот. Треба да биде потсетник дека граѓаните заслужуваат политика што ќе им понуди работа, развој, достоинство и сигурност.
Зашто, на крајот, национализмот може да донесе гласови, но не може да донесе просперитет. Може да ја наполни политичката сцена со врева, но не може да ги наполни празните семејни буџети. Може привремено да го одвлече вниманието од неуспесите, но не може засекогаш да ги избрише.
А батериите, колку и да се полнат пред избори, порано или подоцна се празнат.
Тогаш остануваат само резултатите. Или нивното отсуство.