Соединетите Американски Држави и Европската Унија постигнаа клучен трговски договор, само неколку дена пред рокот поставен од Доналд Трамп, избегнувајќи значително повеќе царини. Договорот беше објавен по состанокот меѓу американскиот претседател и претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен, во голф-клубот „Тарнбери“ на Трамп во Шкотска.
„Ова е најголемиот договор од сите“, рече Трамп по состанокот, кој траеше околу еден час. Фон дер Лајен, која итно долета на состанокот, додаде: „Вложивме огромен напор, но благодарение на многу дискусии, успеавме да ја постигнеме нашата цел.
15 проценти царини за увоз од ЕУ
Според Трамп, ЕУ ќе се обврзе да купи американска енергија во вредност од 750 милијарди долари, да инвестира дополнителни 600 милијарди долари во американска воена опрема и да отвори пазари за трговија без царина. Иако портпаролот на Европската комисија ги потврди бројките, останува нејасно како ќе се исполнат толку огромни обврски, со оглед на тоа што годишниот извоз на енергија од САД вреди околу 250 милијарди долари.
Клучна ставка во договорот е царина од 15 проценти за увоз од ЕУ, која ќе важи и за автомобили, што беше клучно барање на моќната германска автомобилска индустрија. Договорот не ги опфаќа фармацевтските производи, додека царините за челик и алуминиум ќе останат на високи 50 проценти.
Договорот следеше по две недели тензии предизвикани од писмото на Трамп до Урсула фон дер Лајен, во кое се закани дека ќе ги зголеми царините за повеќето европски производи на 30 проценти ако не се постигне договор до август 1. Ескалацијата на Трамп ги изненади преговарачите на ЕУ, кои веруваа дека прелиминарниот договор е на дофат.
Потоа Европската Унија активираше контрамерки, подготвувајќи список на американски производи во вредност од 93 милијарди евра – од авиони и автомобили до соја и кентаки бурбон – кои ќе се соочат со одмазднички царини.
Трамп, кој претходно изјави дека е „во лошо расположение“, на крајот изрази задоволство од исходот.
„Ова ќе донесе многу единство и пријателство. Ќе функционира навистина добро“, рече тој. Фон дер Лајен ја нагласи важноста на избалансираната трговија што обезбедува просперитет и работни места од двете страни на Атлантикот.
Иако е постигнат договор, заедничката изјава или текстот на договорот сè уште не е објавен. Извори блиски до европскиот преговарачки тим истакнуваат дека е клучно што е можно поскоро да се формализира пишаниот документ. Се очекува Европската комисија да ги информира амбасадорите на земјите-членки за деталите од договорот во понеделник.
Размената на стоки и услуги меѓу Соединетите Американски Држави и Европската Унија претставува една од најголемите трговски врски во светот. Тие се меѓусебно најголеми трговски и инвестициски партнери.
Вкупната трговија со стоки меѓу ЕУ и САД во 2024 година изнесуваше проценети 975,9 милијарди долари. Заедно, тие сочинуваат речиси една третина од глобалната трговија со стоки и услуги. Лани, САД увезоа околу 606 милијарди долари стоки од ЕУ и извезоа околу 370 милијарди долари. Овој дисбаланс, или трговски дефицит, е клучен проблем за Трамп. Тој вели дека ваквите трговски односи значат дека САД „губат”.