Колку пати сте си рекле: „Имам време до пензија“? Но, вистината е дека сигурната старост не се гради во последните години од работниот век, туку сега – со свесно разбирање на системот што треба да ја обезбеди нашата финансиска иднина. Пензискиот систем во Македонија е како куќа со три цврсти столба – секој со своја улога, но сите подеднакво важни за стабилен покрив над нашата иднина. Зад тие три столба стои идејата дека по завршувањето на работниот век, човек не треба да живее со страв од утрешниот ден, туку со достоинство и сигурност дека трудот му бил вреднуван. Повеќестолбниот пензиски систем е широко прифатен низ светот, особено во услови на влошени демографски движења.
Првиот пензиски столб има генерациски солидарен карактер и е управуван од Фондот за пензиско и инвалидско осигурување (ПИОСМ). Во него задолжително членуваат сите вработени, кои преку придонеси го полнат буџетот на фондот од кој се исплаќаат тековните пензии. Функционира на принципот pay-as-you-go – сегашните осигуреници плаќаат за сегашните пензионери. Висината на пензијата зависи од должината на стажот и просекот на платите во текот на работниот век. Овој столб гарантира минимална пензија и обезбедува социјална заштита во пензионерските години. Зад овој столб стои државата со своите финансиски капацитети, а неговата основна цел е да обезбеди социјална заштита во периодот на пензионирање.
Вториот столб, исто така, е задолжително пензиско осигурување, но е капитално финансирано, односно секој член има своја индивидуална пензиска сметка. Акумулацијата на средства на индивидуалните пензиски сметки се постигнува со пренасочување кон приватните пензиски фондови на 6 отсто од бруто-платата на осигуреникот, како и преку приносот остварен од инвестирање. Средствата од вториот пензиски столб се лична сопственост на секој член, а идната пензија од вториот столб зависи од висината на уплатените придонеси, времетраењето на уплатите, наплатените надоместоци, приносите од инвестирањето и избраниот пензиски модалитет по пензионирањето. Со фондовите управуваат специјализирани пензиски друштва со искуство во инвестирање и управување со ризици, а сите активности се регулирани со закон за да се гарантира безбедноста на средствата. Преку внимателно диверзифицирано портфолио, фондовите создаваат акумулација што обезбедува посигурна пензиска иднина и одржување на животниот стандард. Вториот столб, всушност, му дава можност на поединецот сам да ја гради својата финансиска стабилност за пензионерските години.
Третиот столб или доброволно капитално финансирано пензиско осигурување претставува доброволно уплаќање средства во доброволен пензиски фонд. Доброволните пензиски фондови претставуваат трет, флексибилен столб на пензискиот систем – дизајниран за оние што сакаат да обезбедат дополнителна финансиска сигурност во пензионерските години и за оние што целосно самостојно сакаат да ја формираат својата пензиска заштеда. За разлика од задолжителните столбови, овде секој граѓанин сам одлучува дали и колку ќе издвојува. Уплатите се доброволни и прилагодливи, а членството може да се оствари преку индивидуална сметка или преку шема организирана од работодавачот.
Висината на идната пензија зависи од издвоените средства, должината на штедењето, наплатените надоместоци, приносите од инвестирањето и избраниот пензиски модалитет – колку подолго и повеќе се вложува, толку е поголем акумулираниот износ. Средствата се инвестираат под строги законски прописи, со високо ниво на заштита на членовите. Тие остануваат сопственост на штедачите и можат да се користат најрано десет години пред пензионирање (на 52 години за жени и 54 за мажи).
Во суштина, третиот столб е продолжение на личната финансиска дисциплина – начин секој поединец да си обезбеди повисок животен стандард и повеќе мир во годините кога времето треба да работи за него.
Со ваква поставеност, пензискиот систем во Македонија претставува стабилна рамка за иднината – модел што обединува државна сигурност и лична одговорност. Трите пензиски столба заедно создаваат одржлив систем, кој гарантира финансиска стабилност, доверба и достоинствен живот по завршувањето на работниот век.