Наводното убиство на Али Лариџани, еден од најмоќните луѓе во Иран, може да претставува пресвртница во војната на Блискиот Исток – можеби дури и позначајна од смртта на самиот ајатолах Али Хамнеи.
Иако Техеран сè уште не ја потврдува неговата смрт, самата можност човекот што го држеше политичкиот и безбедносниот апарат е елиминиран го поставува прашањето: дали Иран влегува во фаза на внатрешна стратификација и хаос?
Израелскиот министер за одбрана Израел Кац изјави дека Лариџани е убиен во нападот, додека иранските власти молчат или испраќаат контрадикторни сигнали, пишува АФП.
Токму оваа неизвесност дополнително ги поттикнува шпекулациите – бидејќи во системи како иранскиот, отсуството на јасна потврда често значи дека постои борба за контрола на наративот, но и на властите.
Лариџани не беше само уште еден функционер. Тој беше личност што ги поврзуваше идеологијата и прагматизмот, теократското водство и безбедносниот апарат. Откако израелско-американските напади го убија ајатолахот Хамнеи на почетокот на војната, неговото влијание дополнително се зголеми, практично правејќи го клучен оперативец на режимот.
За разлика од новиот врховен лидер Моџтаба Хамнеи, кој ретко се појавува во јавноста, Лариџани е видлив во последните недели – шетајќи меѓу демонстрантите на провладините собири во Техеран, испраќајќи порака за пркос до Западот, пишува АФП.
Неговата сила не беше само во функцијата, туку и во неговата способност да ги балансира тврдокорните и прагматичарите. Како што претходно процени Али Ваез од Меѓународната кризна група, Лариџани беше „вистински инсајдер и лукав оперативец кој разбира како функционира системот“.
Аналитичарите предупредуваат дека евентуалната потврда за неговата смрт би имала подалекусежни последици од елиминацијата на самиот Хамнеи. Причината е едноставна: додека смртта на стариот лидер беше очекувана и системот беше подготвен за транзицијата, Лариџани беше клучниот „поврзник“ помеѓу различните центри на моќ.
Неговото исчезнување отвора простор за конфликт помеѓу теократското раководство и Револуционерната гарда (ИРГЦ), која со години е најмоќната сила во земјата. Ослабената централна влада би можела да се обиде да ја консолидира контролата, додека воениот апарат нема намера да се откаже од влијанието што веќе го има.
Во таков сценарио, Иран би можел да се лизне во фракциски борби – не мора да бидат видливи на улиците, но длабоко дестабилизирачки за донесување одлуки, особено во воени услови.
Едно од клучните прашања сега е дали има замена за Лариџани.
Доколку Техеран го одложи именувањето на наследник или испрати нејасни сигнали, тоа ќе биде јасен знак дека има несогласување во системот. Во спротивно, брзото назначување на нов човек би можело да укаже дека транзицијата е планирана однапред.