Растот на животните трошоци и намалената куповна моќ на граѓаните повторно се најдоа во центарот на собраниската дебата. На денешната седница посветена на опозициски пратенички прашања, пратеникот на СДСМ, Фатмир Битиќи, побара од Владата конкретни мерки за подобрување на животниот стандард, откако беше одбиен предлогот на неговата партија минималната плата да се зголеми на 600 евра.
Битиќи посочи дека сè поголем број семејства се соочуваат со финансиски тешкотии, бидејќи месечните приходи не успеваат да го следат растот на цените на храната, комуналните услуги и другите основни потреби.
Во отсуство на министерката за финансии Гордана Димитриеска-Кочоска, тој му се обрати на заменик-министерот Николче Јанкуловски, барајќи одговор какви финансиски решенија планира Владата за да овозможи две минимални плати да бидат доволни за покривање на основните животни трошоци на едно семејство.
Повикувајќи се на податоците од синдикалната минимална кошница, Битиќи оцени дека разликата меѓу приходите и трошоците станува сè поголема. Според бројките што ги презентираше, во ноември 2023 година за покривање на основните потреби биле потребни 2,2 минимални плати, додека во септември 2026 година тој сооднос се зголемил на 2,7 минимални плати. Доколку во пресметката се вклучат и трошоците за кирија, потребни се 3,26 минимални плати.
Тој нагласи дека ваквите податоци покажуваат дека работниците со најниски примања сè потешко успеваат да ги покријат секојдневните потреби, дури и кога во едно домаќинство има двајца вработени.
„Септемвриската кошница од 69.432 денари бара 2,7 минимални плати од 26.046 денари, а со кирија таа бара 3,26 минимални плати. Значи, две минимални плати оставаат недостиг од 17.340 денари месечно за покривање на основните трошоци, и тоа без киријата. Само храната и пијалаците чинат 25.259 денари, односно 97 проценти од една минимална плата“, изјави Битиќи.
Според него, особено загрижувачки е фактот што речиси целата минимална плата е потребна само за храна и пијалаци, додека за останатите неопходни трошоци, како сметки, превоз, облека, хигиена и образование, остануваат минимални средства.
Битиќи предупреди дека намалувањето на стапката на инфлација не значи дека цените се вратиле на претходното ниво. Како што објасни, побавното поскапување не претставува поевтинување, ниту автоматско подобрување на куповната моќ на граѓаните.
Тој се повика и на податоците за движењето на цените, посочувајќи дека во 2025 година храната поскапела за 5,2 проценти, додека општата инфлација изнесувала 4,1 процент. Во септември 2026 година, според бројките што ги изнесе, инфлацијата изнесувала 2,7 проценти, но цените на храната дополнително се зголемиле за 0,5 проценти во однос на претходниот месец.
„Побавното поскапување не ја врати претходно изгубената куповна моќ“, нагласи пратеникот.
Тој повторно го критикуваше одбивањето на предлогот на СДСМ за минимална плата од 600 евра, оценувајќи дека со тоа работниците останале без можност за позначително зголемување на приходите.
„И овој надолен тренд на пад на животниот стандард го забрзаа вашите сопартијци и коалициски партнери во Собранието, кои го одбија нашиот предлог за минимална плата од 600 евра“, рече Битиќи.
Во своето обраќање тој ја оспори и пресметката на потрошувачката кошница што ја презентира Министерството за економија. Според таа пресметка, просечната потрошувачка кошница за август изнесувала 58.475 денари, односно околу 10.200 денари помалку од синдикалната кошница за истиот период.
Битиќи оцени дека ваквиот начин на пресметување не ја прикажува целосно реалната финансиска состојба на домаќинствата и не дава одговор дали граѓаните можат достоинствено да ги задоволат своите потреби.
Тој посочи дека дури и според пониската пресметка на Министерството, две минимални плати не се доволни за покривање на месечните трошоци, бидејќи недостигаат дополнителни 6.383 денари.
„И оваа ‘посебна’ просечна потрошувачка кошница покажува колку се потрошило, без самата по себе да утврди дали потребите се достоинствено задоволени“, рече Битиќи, нарекувајќи ја владината пресметка „розова“ математика.
Според него, оценувањето на животниот стандард не смее да се сведува само на статистички показатели, туку треба да ја земе предвид реалната можност на граѓаните да обезбедат храна, домување и други основни потреби.
Пратеникот побара Владата да објасни со кои конкретни мерки планира да го намали јазот меѓу платите и трошоците за живот, доколку не го прифаќа предлогот за минимална плата од 600 евра.
Тој порача дека на работниците им се потребни решенија што ќе се почувствуваат во семејниот буџет, а не само различни пресметки за висината на потрошувачката кошница.