Групата Г7 објави дека ќе пушти 100 милиони барели нафта и дизел на пазарот за да ги ублажи проблемите со снабдувањето што предизвикаа нагло зголемување на цените. Лидерите потврдија во официјална изјава дека процесот започнува веднаш и ќе трае четири месеци. Планот вклучува „значително пуштање“ на дизел во рок од 20 дена, при што се разгледуваат „дополнителни количини дизел доколку е потребно“.
Оваа одлука следеше откако американскиот претседател Доналд Трамп се закани дека ќе го забрани извозот на дизел доколку европските земји не се согласат да ги пласираат на пазарот поголемиот дел од своите залихи. Таквиот потег би го намалил притисокот врз цените за американските потрошувачи пред изборите за Конгресот во ноември, но истовремено би ги зголемил цените во остатокот од светот. Членовите на Г7 се согласија дека меѓу нив нема да има „ограничувања за извоз на извори на енергија и енергетски производи“.
Групата Г7 ја сочинуваат САД, Обединетото Кралство, Канада, Јапонија, Германија, Италија и Франција, а Европската Унија исто така учествува на состаноците.
Заканата на Трамп и промената на ставот
Доналд Трамп објави на социјалните мрежи во петокот: „Европа штотуку се согласи да ослободи огромна количина од своите резерви на дизел. Процесот започнува сега“. Неговиот секретар за финансии Скот Бесент тврдеше дека американските земјоделци, транспортери и претприемачи „не треба да го носат товарот“ од зголемувањето на цените.
Подоцна, во Белата куќа, Трамп рече дека забраната за извоз на дизел „никогаш не била реална опција“. Тој, исто така, коментираше за одлуката на Г7 да ослободи гориво од резервите и рече дека „Европа направила голема работа“.
„Европа има многу дизел и ќе даде голем придонес во светот – исто како нас“, рече тој. „Ние нема да воведеме забрана за извоз, но ќе го направиме она што се очекува од нас“. Трамп првпат ја поддржа идејата за забрана на извозот на дизел на почетокот на минатата недела, а неговата администрација врши притисок врз Европа да ги искористи своите залихи.
Координирана акција
По состанокот на лидерите на Г7, францускиот претседател Емануел Макрон потврди дека блокот се согласил да ослободи резерви од „до 100 милиони барели“ во рок од четири месеци, со координација на Меѓународната агенција за енергија (ИЕА). Сè уште не е познато кои земји-партнери ќе ослободат залихи и со која брзина.
Министерот за надворешни работи Ед Милибанд, кој го претставуваше Обединетото Кралство, рече дека мерките ќе „ги стабилизираат залихите на енергија, ќе ја зајакнат отпорноста на синџирите на снабдување и ќе ги заштитат домаќинствата и бизнисите од ценовни шокови“. Макрон додаде дека координираната акција „ќе ги намали цените на нафтените деривати, особено дизелот“ и го истакна договорот за откажување од забраните за извоз. Тој истакна дека „претседателот Трамп беше многу јасен по тоа прашање“.
Лидерите на Г7 во заедничка изјава изјавија: „Ќе ги спроведеме нашите обврски преку координирано ослободување на 100 милиони барели преку ИЕА, почнувајќи веднаш и траејќи четири месеци. Ова вклучува значителни количини дизел што членовите и партнерите на Г7 ќе ги ослободат во првите 20 дена.“
Состојба на пазарот
Цената на суровата нафта Брент падна накратко под 100 долари за барел по објавата, но се врати на околу 102 долари до петокот вечерта. Пред нападот на САД и Израел врз Иран, нафтата се тргуваше по цена од околу 73 долари. Мет Смит, директор за истражување на стоки во Kpler, вели дека цената повторно се зголемила поради обновените тензии меѓу Саудиска Арабија и Хутите во Јемен.
„Цените на нафтата нагло паднаа по објавата за ослободување на стратешки залихи во Европа, но го сменија курсот по гласините дека Саудиска Арабија планира офанзива во Јемен за повторно воспоставување безбеден премин низ теснецот Баб-ел-Мандеб“, објасни Смит.
Глобалното снабдување со дизел е сериозно ограничено од конфликтот на Блискиот Исток, кој го наруши протокот на сурова нафта и рафинирано гориво. Русија, исто така голем производител, воведе своја забрана за извоз на дизел по украинските напади врз нејзините рафинерии. Лидерите на Г7 нагласија дека ќе ги задржат санкциите против Русија поради војната во Украина.
Улогата на американскиот дизел
Избегнувањето на забраната за извоз на дизел од САД ќе им донесе олеснување на земјите зависни од увоз, како што е Обединетото Кралство, каде што цената на литар дизел за прв пат во петокот надмина две фунти. Повеќе од половина од дизелот во Велика Британија се увезува, при што 31% од тоа доаѓа од САД.
САД се еден од водечките светски добавувачи на дизел. Според американската Администрација за енергетски информации (EIA), рафинериите таму произведуваат помеѓу четири и пет милиони барели дневно. Американците трошат околу 3,6 милиони барели, а остатокот од 1,2 до 1,5 милиони барели дневно го извезуваат. Дизелот е широко користен во транспортот и земјоделството, и тешко е да се намали побарувачката. Поради оваа причина, лидерите на Г7 објавија дека ќе ги координираат распоредите за одржување за да избегнат истовремено затворање на неколку рафинерии и да ги охрабрат земјите со капацитет да ја зголемат обработката.