Набавки без тендер, неосигурен имот и неправилности во евиденцијата: Ревизорите открија сериозни слабости во Министерството за дигитална трансформација
Државниот завод за ревизија (ДЗР) утврдил низа неправилности и слабости во финансиското работење и управувањето со имотот на Министерството за дигитална трансформација во текот на 2024 година. Меѓу главните забелешки се набавки без спроведена тендерска постапка, нецелосна документација за недвижностите, објекти заведени со симболична вредност од еден денар, неосигурен државен имот и сериозен недостиг од вработени.
Наодите се содржани во ревизорскиот извештај за основниот буџет на Министерството за 2024 година, во кој ревизорите посочуваат дека поради недостиг од доволно веродостојни податоци и документација не биле во можност да изразат мислење за финансиските извештаи на институцијата. За усогласеноста на работењето со законските прописи, пак, било дадено мислење со резерва.
Ова не значи дека сите финансиски податоци се неточни, туку дека ревизорите немале доволно соодветни докази за да ја потврдат нивната веродостојност.
Еден од позначајните проблеми се однесува на евиденцијата на недвижниот имот. Според извештајот, во вонбилансната евиденција на Министерството биле заведени 16 деловни објекти со вредност од само еден денар по објект, без комплетна документација за нивниот статус. Ваквата состојба не била надмината ниту до моментот на известувањето за спроведената ревизија.
Дополнително, во материјалната евиденција постоела ставка „Објекти“ во вредност од 140,05 милиони денари, односно приближно 2,28 милиони евра, но на ревизорите не им била доставена документација врз основа на која би можеле да утврдат за кои конкретни недвижности станува збор. Овој износ претставувал дури 92,29 проценти од вкупната сегашна вредност на градежните објекти евидентирани во Министерството.
Дел од проблемите произлегуваат од институционалната реорганизација во јуни 2024 година, кога поранешното Министерство за информатичко општество и администрација беше поделено на Министерство за јавна администрација и Министерство за дигитална трансформација.
При поделбата не бил изготвен целосен делбен биланс за распределба на имотот, опремата, архивата, документацијата и останатите средства. Вонредните пописи што биле спроведени не ги опфатиле сите материјални и нематеријални средства, вклучително и дел од мобилните телефони.
Неправилности биле забележани и при редовниот попис на 31 декември 2024 година, кога не биле целосно опфатени недвижностите, возилата и нематеријалните средства. Не било извршено ниту потребното усогласување меѓу сметководствената евиденција и фактичката состојба.
Ревизорите посочуваат и конкретни случаи на недвижности што не биле соодветно евидентирани. Таков е деловниот простор со површина од 908,48 квадратни метри на улицата „Филип Втори Македонски“ број 11 во Скопје, кој бил доделен на Министерството во 2024 година. Иако за просторот постоел имотен лист, не била направена проценка на неговата вредност, поради што не бил внесен во деловните книги.
Слични пропусти биле утврдени и кај деловни објекти во Охрид, Куманово, Тетово и Скопје, за кои на ревизорите не им биле презентирани докази дека се преземени активности за впишување на правото на користење во Агенцијата за катастар на недвижности.
Особено внимание привлекуваат наодите поврзани со јавните набавки. Во текот на 2024 година Министерството набавило стоки во вредност од 2,7 милиони денари, односно околу 44.400 евра, без спроведување постапка за јавна набавка. Според ревизорите, ова е спротивно на законските ограничувања, кои предвидуваат вкупната вредност на ваквите набавки да не надминува 12.000 евра.
Покрај тоа, биле утврдени слабости во документацијата за јавните набавки, како и доцнења во евидентирањето на пристигнатите фактури, што дополнително ја отежнувало контролата врз финансиското работење.
Друг сериозен пропуст е тоа што Министерството во 2024 година немало обезбедено осигурување за недвижниот имот и опремата од пожари, поплави, природни непогоди, кражби и други ризици. Тоа значи дека евентуалните штети би морале да се покриваат од државниот буџет, наместо преку осигурителна компанија.
Во извештајот се наведува дека во планот за јавни набавки за 2026 година е предвидена постапка за осигурување на движниот и недвижниот имот.
Ревизијата открила и значителни слабости во системот на внатрешна контрола. Во одделението за внатрешна ревизија работело само едно лице, советник – внатрешен ревизор на обука, а во текот на целата 2024 година не била спроведена ниту една внатрешна ревизија.
Според ДЗР, ваквата кадровска состојба го оневозможувала ефикасното следење на ризиците, контролата на финансиските процеси и навременото откривање на неправилностите. Во текот на ревизорската постапка биле направени измени во систематизацијата, со кои бројот на предвидени внатрешни ревизори бил зголемен на три.
Кадровските недостатоци, сепак, не биле ограничени само на ова одделение. Според наодите, значителен дел од систематизираните работни места останале непополнети. Во четири од вкупно десет сектори недостасувале раководни лица, додека во шест одделенија немало ниту еден вработен.
Ваквата состојба, според ревизорските забелешки, претставува дополнителен ризик за редовното функционирање на институцијата, спроведувањето на законските надлежности и воспоставувањето ефективна контрола врз трошењето на јавните средства.
Ревизијата била спроведена во периодот од 3 ноември 2025 до 16 април 2026 година, а во извештајот се дадени препораки за отстранување на утврдените неправилности. Меѓу нив се целосно спроведување на пописот, обезбедување документација за недвижностите, проценка и правилно евидентирање на имотот, навремено заведување на финансиските обврски и доследно почитување на законските правила за јавни набавки.
Наодите на Државниот завод за ревизија отвораат прашања за начинот на кој се управувало со државниот имот и јавните средства во институцијата, но и за ефикасноста на контролите што треба да обезбедат законито, транспарентно и одговорно работење.