Комисијата за спречување и заштита од дискриминација утврди дискриминација по перцепција врз основа на здравствена состојба и виктимизација во работните односи во случај на вработен во компанија во Скопје, кој пријавувал психолошко вознемирување на работното место, а потоа добил отказ со образложение дека неговата работна позиција се укинува.
Во мислењето од 6 октомври 2026 година, Комисијата оценила дека работодавачот не презел соодветни и ефективни мерки за да го спречи повторувањето на вознемирувањето, а околностите под кои вработениот останал без работа укажуваат на поврзаност меѓу поднесената претставка за дискриминација и отказот.
Според документот, станува збор за лице на спектарот на аутизам, кое било вработено во компанијата од август 2021 година. Во претставката навело дека во текот на работниот однос било изложено на исмевање, понижување, навреди и други облици на психолошко вознемирување од колеги.
Како еден од конкретните примери е посочен настан од 14 јануари 2026 година, кога вработениот вршел редовен попис на основни средства, а колешка, според неговите наводи, грубо му се обратила и упатила саркастични забелешки. Во претставката се споменува и претходен случај во кој истата колешка му упатила заканувачка забелешка.
Вработениот тврдел дека повеќепати усно ги пријавувал ваквите случувања кај претпоставените, но преземените мерки имале само привремен ефект. Побарал и организирање обука за вработените за подобро разбирање на аутизмот и спречување на дискриминацијата, но, според неговите наводи, предлозите не биле прифатени.
Работодавачот, пак, во своето произнесување ги оспорил наводите за дискриминација. Од компанијата посочиле дека спровеле внатрешни проверки и разговори со вработените, при што не било утврдено дискриминаторско постапување. Навеле и дека не им била доставена официјална медицинска документација со која би се утврдила потребата од посебни мерки во работниот процес.
Комисијата, сепак, утврдила дека дискриминацијата може да постои и кога лицето е неповолно третирано врз основа на претпоставена здравствена состојба или припадност на одредена група, независно од тоа дали колегите биле запознаени со конкретната дијагноза.
Во образложението се наведува дека работодавачот знаел или морал да знае за вознемирувањето, бидејќи вработениот уште во 2022 година се обратил до претпоставен, а во 2023 година разговарал и со генералниот директор.
Kомисијата оценила дека компанијата преземала повремени мерки за решавање на поединечните инциденти, но не воспоставила доволно ефикасен систем за спречување на нивното повторување. Во документот се посочува и дека недостигот од соодветни формални механизми за пријавување и постапување по вознемирување оставал простор за недоволна заштита на вработените.
Посебен дел од постапката се однесува на отказот што вработениот го добил по поднесувањето на претставката до Комисијата.
На 3 март 2026 година му било соопштено дека неговото работно место се укинува од деловни причини, а работниот однос му престанал на 1 април. Компанијата образложила дека станува збор за организациско преструктурирање и нова систематизација, чија подготовка започнала уште во септември 2025 година.
Меѓутоа, Комисијата прибавила податоци од Агенцијата за вработување, од кои произлегло дека во периодот од ноември 2025 до април 2026 година на четворица вработени во компанијата им престанал работниот однос, но подносителот на претставката бил единствениот кому работниот однос му престанал со отказ од работодавачот.
Според Комисијата, временската поврзаност меѓу претставката и отказот, разгледана заедно со останатите околности, укажува дека престанокот на работниот однос бил поврзан со барањето за заштита од дискриминација.
Во мислењето се нагласува дека работодавачот има право да укинува работни места од деловни причини и дека секој отказ сам по себе не претставува виктимизација. Сепак, во конкретниот случај, според Комисијата, компанијата не успеала да докаже дека отказот бил заснован на објективни деловни причини, независни од поднесената претставка.
Поради утврдените повреди, Комисијата препорачала работодавачот да го врати лицето на работа, односно повторно да заснова работен однос на неопределено време со него.
Дополнително, препорачано е компанијата да воспостави ефективен механизам за спречување и заштита од дискриминација на работното место преку донесување соодветни внатрешни акти.
За постапувањето по препораките е предвиден рок од 30 дена од приемот на мислењето. Доколку работодавачот не постапи, Комисијата најавува дека, согласно своите законски надлежности, ќе поднесе барање за поведување прекршочна постапка пред надлежниот суд.